Kennisbank · Thema
Een zeegezicht aan de muur: zee, strand en schepen
Een zeegezicht is een schilderij met de zee als onderwerp: open water, golven, schepen, havens en stranden. Ook wel marine of zeestuk genoemd. Bij Kunstdoekje hangen ruim vijfhonderd van die werken als wisseldoek, van Hollandse zeeslagen tot de stormen van Aivazovsky en de stranden van Skagen. Wisselen doe je in 30 seconden.
Waarom een schilderij van de zee zo goed werkt
Een zeegezicht is eigenlijk twee horizontale vlakken: water en lucht. Dat maakt het een van de rustigste dingen die je aan een muur kunt hangen, en tegelijk een van de veelzijdigste. Dezelfde zee is bij Krøyer een kalme zomeravond en bij Aivazovsky een schipbreuk. Voor een land dat half onder de zeespiegel ligt komt daar nog iets bij: schepen en water zitten diep in de Nederlandse schilderkunst, van de haringvloot tot Van Gogh op het strand van Scheveningen.
In de collectie zitten ruim vijfhonderd werken met zee, strand, haven of schepen. Zo valt dat uiteen: ongeveer tachtig strand- en kustgezichten, ruim zestig doeken met schepen en zeilvloten en een dertigtal havengezichten. Bijna vierhonderd ervan zijn liggend, wat bij een horizon ook logisch is. Ze staan allemaal bij elkaar onder het onderwerp zee en schepen.
Zes zeegezichten om mee te beginnen
Deze zes laten de uitersten van het genre zien, van volle storm en oorlogsvloot tot het blauwe uur op een leeg strand.
De negende golf
v.a. € 159,95
De negende golf
Ivan AivazovskySchipbreukelingen op een wrakstuk, terwijl de zon door de golven breekt. Het beroemdste zeegezicht van de romantiek: dreiging en hoop in één beeld.
De laatste reis van de Temeraire
v.a. € 159,95
De laatste reis van de Temeraire
J.M.W. TurnerEen oud oorlogsschip wordt bij zonsondergang naar de sloop gesleept. Door de Britten meermaals verkozen tot hun favoriete schilderij.
Zomeravond op het strand van Skagen
v.a. € 159,95
Zomeravond op het strand van Skagen
Peder Severin KrøyerHet blauwe uur op een Deens strand, waar zee en lucht bijna in elkaar overlopen. Kalmte aan de muur, in de meest letterlijke zin.
De zeeslag bij Texel
v.a. € 159,95
De zeeslag bij Texel
Willem van de VeldeHollandse en Engelse schepen in rook en wind, 1673. De scheepsportretten van Van de Velde zijn zo nauwkeurig dat historici er nog het touwwerk uit aflezen.
Pinken in de branding
v.a. € 159,95
Pinken in de branding
Hendrik Willem MesdagScheveningse vissersschuiten die de branding in gaan. Mesdag schilderde de Noordzee vanuit een badhuis met uitzicht op zee, jaar in jaar uit.
Vissersboten op het strand van Saintes-Maries
v.a. € 159,95
Vissersboten op het strand van Saintes-Maries
Vincent van GoghKleurige boten op het zand van de Provence. Van Gogh zag de Middellandse Zee voor het eerst en schilderde haar alsof hij nooit anders had gedaan.
Maritieme kunst: schepen aan de muur
Maritieme kunst is de bredere naam voor alles wat over de zeevaart gaat: scheepsportretten, zeeslagen, havens en vissersvloten. Het zeegezicht als eigen genre is een Hollandse uitvinding. In de Gouden Eeuw verdiende de Republiek haar geld op het water, en dus wilden reders en regenten hun vloot aan de muur. Willem van de Velde voer zelf mee om de zeeslagen ter plekke te tekenen; zijn schepen kloppen tot in het touwwerk. Twee eeuwen later legde Hendrik Willem Mesdag de Scheveningse vissersvloot vast en schilderde Jan Toorop de zee bij Katwijk en Zoutelande. Die hele Hollandse lijn staat beschreven in Hollandse meesters.
Strand en kust: het rustige eind van het genre
Wie een strandgezicht zoekt in plaats van een storm, heeft de ruimste keus bij drie schilders. De Deen Peder Severin Krøyer schilderde Skagen in het blauwe uur, als zee en lucht dezelfde kleur krijgen. De Spanjaard Joaquín Sorolla deed het omgekeerde en zette de Middellandse Zee vol wit zonlicht, met kinderen in de branding. En de Fransman Eugène Boudin, die Monet leerde buiten te schilderen, maakte van de badplaatsen Trouville en Deauville zijn levenswerk. Zoek je zo'n strand vooral in koele tinten, kijk dan bij de blauwe zeegezichten.
Storm of kalmte: kies de zee die bij je past
In de negentiende eeuw werd de zee het favoriete decor van de romantiek: de mens klein, de natuur groot. Ivan Aivazovsky schilderde meer dan zesduizend zeestukken en beheerste elke stemming, van spiegelglad water tot De negende golf. Turner liet schepen oplossen in licht en nevel, en aan de andere kant van de Atlantische Oceaan maakte Winslow Homer van de zee een tegenstander in plaats van een decor; die hele Amerikaanse traditie staat apart beschreven. Wie liever de haven ziet dan de open zee, komt uit bij de kleurstippen van Signac en de neo-impressionisten. De vraag is niet of je een zee wilt, maar welke zee je vandaag wilt.
Formaat en stof voor een zeegezicht
De zee is breed, dus kies een ruim liggend formaat: bijna vierhonderd van onze zeegezichten staan in liggende verhouding. Boven een bank of bed werkt 100 bij 150 centimeter meestal het best, met als vuistregel dat het doek ongeveer twee derde van het meubel eronder vult. Houvast per ruimte vind je in welk formaat past op mijn muur. Voor de stof: op fluweel krijgen avondluchten en donker water meer diepte, terwijl decostof een lichte, zomerse kust matter en rustiger houdt.
Schepen aan de muur, zonder vaste ligplaats
Juist bij maritieme kunst is wisselen logisch: een licht strandgezicht in de zomer, een storm als het buiten najaar wordt. Het aluminium frame hangt vast aan de muur, het doek druk je met een koord in de gleuf en wissel je in 30 seconden. Hoe dat precies gaat, staat in een wisselgalerie met één lijst. En zoek je naast de zee ook iets voor de andere muur, kijk dan bij de landschappen of de stadsgezichten.
Veelgestelde vragen
Wat is een zeegezicht?
Een zeegezicht, ook wel marine of zeestuk genoemd, is een schilderij met de zee als hoofdonderwerp: open water, golven, schepen, havens, stranden en kustlijnen. Het genre werd een eigen tak van de schilderkunst in de Hollandse Gouden Eeuw en beleefde in de romantiek een tweede bloei, met Turner en Aivazovsky.
Welke beroemde schilderijen van de zee kan ik ophangen?
Onder meer De negende golf van Ivan Aivazovsky, De laatste reis van de Temeraire van J.M.W. Turner, De zeeslag bij Texel van Willem van de Velde, de Scheveningse pinken van Hendrik Willem Mesdag, de stranden van Skagen door Peder Severin Krøyer en de vissersboten van Vincent van Gogh.
Hoeveel zeegezichten heeft Kunstdoekje?
Ruim vijfhonderd werken in de collectie hebben zee, strand, haven of schepen als onderwerp. Daarvan gaan er ongeveer tachtig over strand en kust en ruim zestig over schepen en zeilvloten. Het overgrote deel is liggend, wat bij een horizon ook logisch is.
In welke kamer hangt een zee schilderij goed?
Een kalm zeegezicht werkt goed in de slaapkamer of boven de bank, waar het horizontale vlak van water en lucht rust geeft. Een storm van Aivazovsky of Turner komt beter tot zijn recht in de woonkamer, werkkamer of hal, waar wat spanning juist mag.
Welk formaat past bij een zeegezicht?
De zee is breed, dus bijna vierhonderd van onze zeegezichten zijn liggend. Boven een bank of bed werkt een ruim liggend formaat het best, bijvoorbeeld 100x150 centimeter. Als vuistregel vult het doek ongeveer twee derde van de breedte van het meubel eronder.
Wat kost een zee schilderij op doek?
Een compleet doek met aluminium frame begint vanaf 159,95 euro. Heb je het frame al, dan bestel je een los wisseldoekje vanaf 49,95 euro. Elk zeegezicht in jouw formaat past in hetzelfde frame, dus wisselen tussen storm en kalmte kan altijd.
Losse wisseldoekjes vanaf €49,95, compleet met frame vanaf €159,95.