Kennisbank · Schilder
De bekendste schilderijen van Vincent van Gogh
De bekendste schilderijen van Vincent van Gogh zijn De sterrennacht, de Zonnebloemen en de Amandelbloesem, gevolgd door De aardappeleters, zijn zelfportretten en De slaapkamer in Arles. Hij maakte er zo'n 860 in tien jaar tijd. Hieronder staan de twaalf beroemdste, die je bij Kunstdoekje allemaal als wisselbaar doek kunt ophangen.
12 schilderijen die iedereen kent
Van Gogh begon pas op zijn zevenentwintigste met schilderen en was tien jaar later dood. In die tien jaar maakte hij ongeveer 860 schilderijen. Dit zijn de werken die daaruit zijn blijven hangen, met per stuk de reden waarom.
De sterrennacht
v.a. € 199,95
Nº 1
De sterrennacht
Geschilderd vanuit het raam van de instelling in Saint-Rémy, in 1889. De wervelende hemel is het bekendste beeld dat hij ooit maakte en hangt in het MoMA in New York.
Zonnebloemen
v.a. € 199,95
Nº 2
Zonnebloemen
Drie tinten geel en verder bijna niets. Van Gogh maakte de reeks om het gele huis in Arles op te sieren voor de komst van Gauguin. Voor hem stonden de bloemen voor dankbaarheid.
Amandelbloesem
v.a. € 199,95
Nº 3
Amandelbloesem
Een geschenk voor zijn pasgeboren neefje Vincent, in 1890. De Japanse prentkunst zit er zichtbaar in, en het is een van de weinige werken die hij uit pure blijdschap schilderde.
De aardappeleters
v.a. € 199,95
Nº 4
De aardappeleters
Zijn eerste grote werk, uit de Nuenense jaren. Hij wilde laten zien dat deze mensen aten met dezelfde handen waarmee ze de aarde bewerkten. Donker, en met opzet niet mooi gemaakt.
Zelfportret met strohoed
v.a. € 199,95
Nº 5
Zelfportret met strohoed
Hij schilderde zichzelf tientallen keren, vooral omdat modellen geld kostten en hij zelf altijd beschikbaar was. Dit portret komt uit Parijs, toen zijn palet openbrak.
De slaapkamer in Arles
v.a. € 199,95
Nº 6
De slaapkamer in Arles
Zijn eigen kamer in het gele huis, in platte kleurvlakken en met een scheef perspectief dat hij bewust zo liet. Bedoeld om rust uit te stralen, zei hij zelf.
Caféterras bij nacht
v.a. € 199,95
Nº 7
Caféterras bij nacht
Het eerste werk waarin hij een sterrenhemel schilderde, in Arles. Geen zwart in de nacht, maar diepblauw tegen gasgeel: dat contrast werd zijn handtekening.
Irissen
v.a. € 199,95
Nº 8
Irissen
Gemaakt in de eerste week in Saint-Rémy, in de tuin van de instelling. Hij noemde het schilderen zelf de bliksemafleider voor zijn ziekte.
Korenveld met kraaien
v.a. € 199,95
Nº 9
Korenveld met kraaien
Uit zijn laatste weken in Auvers, in 1890. Lang gelezen als een afscheidsbrief, al staat dat nergens vast. De dreiging in de lucht is er hoe dan ook.
Sterrennacht boven de Rhône
v.a. € 199,95
Nº 10
Sterrennacht boven de Rhône
De Grote Beer boven de Rhône, met gaslantaarns die gouden strepen over het water trekken. Hij vond de nacht kleurrijker dan de dag.
Landweg in de Provence bij nacht
v.a. € 199,95
Nº 11
Landweg in de Provence bij nacht
Een cipres als donkere vlam tussen maansikkel en ster, boven een landweg met twee wandelaars. Uit mei 1890, zijn laatste maanden in Saint-Rémy; het origineel hangt in het Kröller-Müller Museum.
De rode wijngaard
v.a. € 199,95
Nº 12
De rode wijngaard
Het enige schilderij waarvan zeker is dat hij het tijdens zijn leven verkocht, voor 400 frank aan Anna Boch.
Waarom juist deze schilderijen bleven hangen
Van Gogh verkocht tijdens zijn leven vrijwel niets. Van De rode wijngaard is als enige zeker dat het wegging, voor 400 frank. Wat er daarna gebeurde is grotendeels het werk van Jo van Gogh-Bonger, de weduwe van zijn broer Theo. Zij hield de collectie bijeen, liet de brieven uitgeven en organiseerde de tentoonstellingen die zijn naam maakten. Zonder haar was dit rijtje er waarschijnlijk niet geweest.
Waarom Van Gogh geel
Geel is de kleur waaraan je een Van Gogh uit Arles meteen herkent. Hij werkte daar met chroomgeel, een felle en betaalbare verf die pas kort daarvoor op de markt was gekomen, en hij zette het zo dik op dat de verf in reliëf op het doek staat. De Zonnebloemen zijn daar het uiterste voorbeeld van: geel op geel op geel, waarbij alleen de lijnen om de bloemen ze nog losmaken van de achtergrond.
Het huis aan de Place Lamartine waar hij in 1888 introk was ook echt geel geschilderd, en diezelfde kleur koos hij voor de muur, de vloer en het bed van zijn slaapkamer. Onderzoek van het Van Gogh Museum liet zien dat een deel van dat chroomgeel onder invloed van licht in een eeuw tijd bruin is geworden. Wat er nu hangt is op sommige plekken dus doffer dan wat hij zelf zag.
Wil je dat geel aan je eigen muur, dan doet het weefsel eronder ertoe. Geweven fluweel absorbeert het licht in plaats van het terug te kaatsen, dus het chroomgeel blijft warm in plaats van fel en de donkere partijen lopen niet dicht. Er zit geen glas voor, dus geen glans en geen spiegeling van de lamp. De gele werken uit Arles staan bij elkaar op alle Van Gogh-schilderijen als kunstdoek.
Waar Van Gogh vandaan kwam
Hij viel niet uit de lucht. Zijn vroege boerentaferelen komen rechtstreeks uit de School van Barbizon, en Millet kopieerde hij zijn hele leven, tot in zijn laatste jaar. In Parijs brak zijn palet open door het impressionisme, en de strakke lijnen en lege vlakken van de Japanse prentkunst zie je terug in de Amandelbloesem. Samen met Cézanne en Gauguin staat hij bekend als post-impressionist.
Van Gogh in Scheveningen: de Haagse jaren
Voordat er zonnebloemen en cipressen waren, was er de Noordzee. Tussen eind 1881 en september 1883 woonde Van Gogh in Den Haag, waar zijn aangetrouwde neef Anton Mauve hem de eerste lessen in olieverf gaf. Hij liep steeds opnieuw naar Scheveningen, toen nog een vissersdorp achter de duinen, en schilderde daar buiten in weer en wind. Het bekendste doek uit die maanden is Zeegezicht bij Scheveningen uit augustus 1882: hij zette het op tijdens een storm, en het opwaaiende zand kwam in de natte verf terecht. In het Van Gogh Museum zijn die korrels nog altijd in het oppervlak te zien. Het werk werd in 2002 uit datzelfde museum gestolen en pas in 2016 bij Napels teruggevonden.
Uit dezelfde periode komen Strand bij Scheveningen, Blekerij te Scheveningen en Bleekveld bij Scheveningen. De palet is nog aards en grijs, dicht bij de Hollandse traditie waaruit hij voortkwam. Wie de bekende gele Van Gogh naast een van deze kustdoeken hangt, ziet in één oogopslag welke sprong hij in Frankrijk maakte.
De twee stoelen: Van Gogh en Gauguin
In de winter van 1888 woonde Gauguin negen weken bij Van Gogh in het gele huis in Arles. In die weken schilderde Van Gogh twee stoelen, bedoeld als een paar. Van Goghs stoel is een eenvoudige rieten zitting op een rode plavuizen vloer, met een pijp en wat tabak erop, geschilderd bij daglicht in geel en blauw. De stoel van Gauguin is een rondere fauteuil met armleuningen, bij kaarslicht, met twee boeken erop. Geen van beide stoelen heeft een figuur, en juist daardoor lezen ze als portretten: de sobere werker tegenover de belezen gast. Kort na de tweede stoel liep de samenwerking stuk en vertrok Gauguin naar zijn eigen route. De twee doeken hangen tegenwoordig ver uit elkaar, in Londen en Amsterdam, maar aan een eigen muur kun je ze wel naast elkaar zetten.
Een Van Gogh aan je eigen muur
Zijn kleur draagt op geweven fluweel: het weefsel houdt het geel van de Zonnebloemen warm en laat het blauw van de nachtwerken staan, zonder glas ervoor dat de lamp weerspiegelt. Omdat elk doek in hetzelfde frame past, in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm, hoef je niet te kiezen: de Amandelbloesem in het voorjaar, Korenveld met kraaien in de nazomer, en de Sterrennacht als het buiten vroeg donker wordt.
Veelgestelde vragen
Wat is het bekendste schilderij van Vincent van Gogh?
De sterrennacht uit 1889 geldt als zijn bekendste werk. Hij schilderde het vanuit de instelling in Saint-Rémy, met een wervelende nachthemel boven een slapend dorp. Het hangt in het Museum of Modern Art in New York. Daarna volgen de Zonnebloemen en de Amandelbloesem.
Hoeveel schilderijen heeft Van Gogh gemaakt?
Ongeveer 860 schilderijen, plus meer dan duizend tekeningen, vrijwel allemaal in de laatste tien jaar van zijn leven. Hij begon pas op zijn zevenentwintigste met schilderen en stierf op zijn zevenendertigste.
Welk schilderij van Van Gogh is tijdens zijn leven verkocht?
Van De rode wijngaard is zeker dat het tijdens zijn leven verkocht is, in 1890 voor 400 frank aan de Belgische schilder Anna Boch. Het idee dat hij nooit iets verkocht klopt niet helemaal, maar veel meer dan dit ene bevestigde geval is het niet geweest.
Welk geel gebruikte Van Gogh?
Chroomgeel, een felle en goedkope verf die pas kort voor zijn Arles-jaren op de markt kwam. Hij gebruikte het in drie tinten naast elkaar, van bijna wit tot okerbruin, en zette het zo dik op dat het reliëf op het doek staat. Een deel van dat chroomgeel is sinds die tijd onder invloed van licht bruin geworden.
Waar hangen de bekendste Van Goghs?
Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft de grootste collectie, met onder meer de Zonnebloemen, De aardappeleters en de Amandelbloesem. De sterrennacht hangt in New York, het Kröller-Müller Museum in Otterlo heeft de op een na grootste verzameling.
Kan ik een Van Gogh als kunstdoek ophangen?
Ja. Bij Kunstdoekje vind je bijna tweehonderd werken van Van Gogh als wisselbaar doek, geprint op geweven fluweel. Ze passen allemaal in hetzelfde frame, in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm.
Bijna tweehonderd doeken, allemaal voor hetzelfde frame.