Kennisbank · Schilder
Pieter Bruegel de Oude
Pieter Bruegel de Oude (ca. 1525-1569) schilderde het gewone leven in de Nederlanden: volle schuren, drukke dorpspleinen en boeren op het land, zonder ze te idealiseren. Zijn bekendste werk, De boerenbruiloft, hangt bij Kunstdoekje net als de maandenreeks die hij in 1565 maakte. Vijftien van zijn doeken staan in de collectie.
De boerenbruiloft: een dorpsfeest vol karakters
De boerenbruiloft is Bruegels bekendste werk: in een volle schuur zit de bruid rustig achter een lange tafel, met een groen doek als decor boven haar hoofd. Twee mannen dragen op een deur een stapel pannenkoeken naar binnen, kinderen en dorpsgenoten schuiven dicht op elkaar op de banken en een doedelzakspeler staat klaar voor muziek. Geen plechtig portret, maar een levendig kijkje in het gewone leven van de zestiende eeuw, vol karakters en kleine grappen.
De maandenreeks van 1565
In 1565 schilderde Bruegel een reeks over de maanden van het jaar. Drie delen daarvan hangen bij Kunstdoekje op doek. In De hooioogst trekken boeren en boerinnen met hooivorken en manden vol kersen door een glooiend landschap, met een grillige rotsformatie die boven de velden uittorent. De korenoogst toont maaiers onder een brede zomerhemel, met anderen rustend in de schaduw van een perenboom. En in De terugkeer van de kudde drijven boeren onder een dreigende hemel hun vee terug naar het dorp.
Van de zes oorspronkelijke panelen zijn er vijf bewaard gebleven; het lentepaneel ging verloren. Het winterdeel, Jagers in de sneeuw, staat in de gids over landschapskunst: drie jagers die met hun honden afdalen naar een dorp waar dorpelingen op het bevroren water schaatsen.
Spreekwoorden, een grap in de boom, en carnaval
Bruegel gebruikte het dorpsleven ook om mensen een spiegel voor te houden. In De Nederlandse spreekwoorden beeldt een heel dorp tientallen oude uitdrukkingen letterlijk uit, van iemand die tegen de muur aan poept tot een man die zijn geld in het water gooit: een speelse encyclopedie van de volkswijsheid en dwaasheid van zijn tijd. In De nestrover wijst een grijnzende boer naar een jongen die een vogelnest berooft, terwijl hijzelf zonder het te merken bijna in een sloot stapt: beeld bij het spreekwoord over wie op andermans fouten let en de eigen valkuil mist.
En in De strijd tussen Vasten en Vastenavond voltrekt zich op een druk dorpsplein een symbolische krachtmeting tussen een dikke man op een biervat en een magere gestalte met een bakkersschep: carnaval tegenover de soberheid van de vastentijd, met marktkramen en spelende kinderen eromheen.
Zeven werken uit onze collectie
We hebben vijftien doeken van Bruegel. Deze zeven laten het boerenleven, de maandenreeks en de spreekwoorden zien waar hij om bekendstaat.
De boerenbruiloft
Nº 1
De boerenbruiloft
In een volle schuur zit de bruid rustig achter een lange tafel, met een groen doek als decor boven haar hoofd. Twee mannen dragen op een deur een stapel pannenkoeken naar binnen, dorpsgenoten schuiven dicht op elkaar op de banken en een doedelzakspeler staat klaar voor muziek: een levendig kijkje in het gewone leven van de zestiende eeuw.
De korenoogst (1565)
Nº 2
De korenoogst (1565)
Boeren maaien en binden schoven graan onder een brede zomerhemel, anderen rusten in de schaduw van een perenboom. Geschilderd in 1565, als onderdeel van Bruegels beroemde reeks over de maanden van het jaar.
De hooioogst
Nº 3
De hooioogst
Boeren en boerinnen trekken met hooivorken en manden vol kersen door een glooiend landschap, met een grillige rotsformatie boven de velden. Ook uit 1565, met oog voor ieder klein detail van het dagelijkse werk.
De terugkeer van de kudde
Nº 4
De terugkeer van de kudde
Onder een dreigende, kale hemel drijven boeren en herders een kudde vee door een ruig berglandschap terug naar het dorp. Eveneens uit 1565 en onderdeel van dezelfde maandenreeks: een stevig stuk boerenleven.
De Nederlandse spreekwoorden
Nº 5
De Nederlandse spreekwoorden
Een dorp vol mensen beeldt tientallen oude Nederlandse spreekwoorden letterlijk uit, van iemand die tegen de muur aan poept tot een man die zijn geld in het water gooit. Een speelse encyclopedie van de volkswijsheid en dwaasheid van zijn tijd.
De nestrover
Nº 6
De nestrover
Een grijnzende boer wijst naar een jongen die een vogelnest berooft, en stapt zelf zonder het te merken bijna in een sloot. Beeld bij een oud spreekwoord over wie op andermans fouten let en de eigen valkuil over het hoofd ziet.
De strijd tussen Vasten en Vastenavond
Nº 7
De strijd tussen Vasten en Vastenavond
Op een druk dorpsplein voltrekt zich een symbolische krachtmeting tussen een dikke man op een biervat en een magere gestalte met een bakkersschep, omringd door marktkramen en spelende kinderen: carnaval tegenover de vastentijd.
Bruegel aan je muur
Al die kleine figuren en het gedempte palet van aarde- en groentinten komen goed tot hun recht op geweven fluweel: de stof absorbeert het licht in plaats van het terug te kaatsen, dus de details in de verte lopen niet dicht. Het licht valt erin, dus je lamp valt er zacht op. Een doek in een frame hangt in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm. Wie breder wil kijken naar dezelfde periode, vindt meer in oude meesters op kunstdoek.
Veelgestelde vragen
Wie was Pieter Bruegel de Oude?
Pieter Bruegel de Oude (ca. 1525-1569) was een schilder uit de Nederlanden, beroemd om zijn levendige boerentaferelen en drukke landschappen vol detail. Hij behoort tot de Renaissance en schilderde het gewone leven zonder het te idealiseren.
Wat is De boerenbruiloft van Bruegel?
Een schilderij van een dorpsbruiloft in een volle schuur: de bruid zit rustig achter de tafel, mannen dragen pannenkoeken naar binnen op een deur, en een doedelzakspeler staat klaar voor muziek. Een levendig kijkje in het gewone leven van de zestiende eeuw, vol karakters en kleine grappen.
Wat is de maandenreeks van Bruegel?
Een reeks van zes schilderijen over de maanden van het jaar, die Bruegel in 1565 maakte. Vijf delen zijn bewaard gebleven, het lentepaneel ging verloren. Uit die reeks hangen De korenoogst, De hooioogst en De terugkeer van de kudde bij Kunstdoekje op doek; het winterdeel, Jagers in de sneeuw, staat in de gids over landschapskunst.
Hoeveel werken van Pieter Bruegel de Oude heeft Kunstdoekje?
Vijftien, van de drukke dorpsbruiloft tot de stille maandenreeks en de spreekwoorden die een heel dorp uitbeeldt. Allemaal op geweven fluweel, in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm, voor het frame dat al aan je muur hangt.