Kennisbank · Schilder
Paul Klee
Paul Klee (1879-1940) was een Zwitsers-Duitse kunstenaar die aan het Bauhaus doceerde en kleur, lijn en vorm behandelde als een eigen taal, soms bijna als muziek. Zijn bekendste werk, Senecio uit 1922, bouwt een gezicht op uit felgekleurde vlakken. Bij Kunstdoekje hangen dertien van zijn doeken op geweven fluweel.
Senecio: een hoofd van kleurvlakken
Senecio is Klees bekendste werk: een gezicht opgebouwd uit felgekleurde geometrische vlakken, met twee ronde ogen en een puntige neus die je bijna als een clown herkent. Hij schilderde het in 1922, terwijl hij aan het Bauhaus lesgaf en experimenteerde met kleur, vorm en de grens tussen abstractie en figuratie. De speelse eenvoud van dat hoofd is precies waarom het, ruim honderd jaar later, nog altijd wordt opgezocht.
Aan het Bauhaus, 1921 tot 1932
De werken in onze collectie leggen Klees Bauhaus-jaren bloot als een reeks momentopnamen. In de geest van Hoffmann is van 1921, het jaar dat hij er ging lesgeven: fijne lijnen en warme rood- en zandtinten, vernoemd naar de Duitse schrijver van fantastische verhalen. Een jaar later, in 1922, ontstonden zowel Senecio als Ghost of a genius, een spookachtig figuurtje in een paar simpele lijnen dat vaak als lichte zelfspot wordt gelezen: de geest van een genie.
In De Goudvis uit 1925 zwemt een gloeiend oranje visje tussen kleinere soortgenoten in diepblauw water, speels met een vleugje dreiging. Op het hoogtepunt van zijn pointillistisch geïnspireerde periode, in 1932, schilderde hij Ad Parnassum: duizenden kleine kleurvlekjes die zich opbouwen tot een piramide, vernoemd naar de berg van de Muzen uit de Griekse mythologie.
Dromen, muziek en kleur
Klee sprak zelf over kleur als een instrument, en dat hoor je terug in Harmonie in Blauw, waar koele blauwtinten samenvouwen tot een rustig, evenwichtig geheel, alsof hij verf en noten door elkaar haalde. In Droomlandschap in Paars en Abstract Berglandschap balanceert hij tussen kindertekening en doordachte compositie: vormen die nergens helemaal samenkomen, en juist daardoor ruimte laten voor je eigen verhaal. Wie die beeldtaal breder wil zien, vindt in de gids over expressionisme en abstracte kunst ook Kandinsky, Kupka en Macke.
Acht werken uit onze collectie
We hebben dertien doeken van Klee. Deze acht laten zien hoe zijn beeldtaal zich door de jaren twintig en dertig ontwikkelde.
Senecio
Nº 1
Senecio
Een gezicht opgebouwd uit felgekleurde geometrische vlakken, met twee ronde ogen en een puntige neus die bijna een clown oproept. Klee schilderde het in 1922 aan het Bauhaus, en het bleef een van zijn meest geliefde en herkenbare werken.
Ghost of a genius
Nº 2
Ghost of a genius
Met een paar simpele lijnen en zachte kleuren zet Klee een spookachtig figuurtje neer, half grappig, half melancholiek. Ook uit 1922, en vaak gelezen als een vleugje zelfspot: de geest van een genie.
In de geest van Hoffmann
Nº 3
In de geest van Hoffmann
Fijne lijnen en warme rood- en zandtinten schuiven speels over elkaar, als een decor uit een droom. Klee maakte dit in 1921, het jaar dat hij aan het Bauhaus ging lesgeven, en vernoemde het naar de fantastische verhalen van E.T.A. Hoffmann.
De Goudvis
Nº 4
De Goudvis
Een gloeiende oranje vis zwemt tussen kleinere visjes in diepblauw water, het stralende middelpunt van een sprookjesachtig aquarium. Uit 1925, met een vleugje dreiging onder de speelsheid.
Ad Parnassum
Nº 5
Ad Parnassum
Piepkleine, zorgvuldig geplaatste kleurvlekjes bouwen zich op tot een piramidevorm, met een zon en een poortvorm die erbovenuit steken. Klee schilderde het in 1932 en vernoemde het naar de berg van de Muzen uit de Griekse mythologie.
Droomlandschap in Paars
Nº 6
Droomlandschap in Paars
Paarse tinten vloeien in elkaar over tot een landschap dat meer voelt dan dat het bestaat, zacht en een tikje raadselachtig, tussen kindertekening en doordachte compositie in.
Harmonie in Blauw
Nº 7
Harmonie in Blauw
Koele blauwtinten vouwen zich samen tot een rustig, evenwichtig geheel, alsof Klee verf en noten door elkaar haalde.
Abstract Berglandschap
Nº 8
Abstract Berglandschap
Zachte kleurvlakken stapelen zich op tot iets wat half een bergrug, half een droom is, met lijnen die nergens helemaal samenkomen.
Klee aan je muur
Klees vlakke kleurvelden komen goed tot hun recht op geweven fluweel: de stof absorbeert het licht in plaats van het terug te kaatsen, dus de vlakken blijven strak en de kleuren schreeuwen niet. Het licht valt erin, dus de kleuren blijven zacht, ook onder een lamp. Een doek in een frame hangt in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm, hetzelfde frame voor elk volgend werk dat je erin hangt.
Veelgestelde vragen
Wie was Paul Klee?
Paul Klee (1879-1940) was een Zwitsers-Duitse kunstenaar die kleur, lijn en muziek verbond in dromerige, bijna kinderlijke composities. Hij doceerde aan het Bauhaus en behandelde kleur en vorm als een eigen taal, speels en geestig tegelijk.
Wat stelt Senecio van Paul Klee voor?
Senecio is een gezicht opgebouwd uit felgekleurde geometrische vlakken, met twee ronde ogen en een puntige neus die bijna een clown oproept. Klee schilderde het in 1922, tijdens zijn tijd als docent aan het Bauhaus, en het geldt als een van zijn bekendste werken.
Hoe lang werkte Klee aan het Bauhaus?
Uit onze eigen collectie is af te leiden dat hij in elk geval van 1921 (In de geest van Hoffmann) tot 1932 (Ad Parnassum) aan het Bauhaus verbonden was, met Senecio en Ghost of a genius uit 1922 en De Goudvis uit 1925 daartussenin.
Hoeveel werken van Paul Klee heeft Kunstdoekje?
Dertien, van het felgekleurde gezicht van Senecio tot de wiskundige piramide van Ad Parnassum. Allemaal op geweven fluweel, in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm, voor het frame dat al aan je muur hangt.
Dertien werken, allemaal voor hetzelfde frame.