Kennisbank · Schilder
Jean-François Millet
Jean-François Millet (1814-1875) was een Franse schilder van de Barbizon-school, bekend van boeren en landarbeiders in eenvoudige, waardige taferelen. Zijn bekendste werk is Het Angelus. Bij Kunstdoekje hangen negen van zijn werken op geweven fluweel.
Het Angelus: gebed of rouw
Het Angelus toont twee boeren die hun werk op de akker bij Barbizon onderbreken: hoofden gebogen, handen gevouwen, terwijl in de verte een kerktoren vaag zichtbaar is en de avondklok klinkt. Millet schilderde het tussen 1857 en 1859 in opdracht van de Amerikaan Thomas Gold Appleton, die het nooit kwam ophalen. Pas daarna voegde Millet de kerktoren toe en werd de werktitel, Gebed voor de aardappeloogst, tot Het Angelus. Het schilderij hangt nu in het Musée d’Orsay in Parijs.
Dalí en het kistje onder het gras
Salvador Dalí raakte in zijn jeugd geobsedeerd door dit schilderij en kwam later met een eigen lezing: de twee figuren baden niet, ze rouwden om een overleden kind. Hij liet Het Angelus röntgenen, en op de foto bleek onder de verf een donkere, rechthoekige vorm aan hun voeten te zitten, die hij interpreteerde als een kistje. De meeste kunsthistorici hebben die lezing nooit overgenomen, maar het maakte Dalí’s eigen werk rond dit schilderij, en het schilderij zelf, wereldberoemd. Het Van Gogh Museum toonde in 2019 het origineel naast Dalí’s versie.
Van Normandië naar Barbizon
Millet werd in 1814 geboren in Gruchy, een gehucht aan de Normandische kust. Hij leerde er het vak bij een plaatselijke portretschilder voor hij naar Parijs trok. Rond 1848 raakte hij bevriend met Théodore Rousseau en andere schilders die buiten de stad, in het dorp Barbizon aan de rand van het Fontainebleau-bos, werkten. In 1849 verhuisde hij er zelf naartoe en bleef er tot zijn dood in 1875, met zomers in zijn geboortestreek Normandië en de Auvergne.
De Zaaier: het werk dat zijn naam vestigde
De Zaaier laat een boer zien die met grote, zwaaiende passen zaad over de akker strooit tegen een gloeiende avondlucht. Millet toonde het op de Salon van 1850-1851 en vestigde er zijn naam mee als schilder van het boerenleven. Vincent van Gogh bewonderde Millet zo dat hij tientallen jaren later zijn eigen versie van De zaaier schilderde, met dezelfde compositie maar in zijn eigen felle kleuren.
De man met de hak: het hardste beeld
De man met de hak schilderde Millet in 1862: een uitgeputte boer die op zijn hak leunt in een dor, pas ontgonnen veld. Waar Het Angelus en De Zaaier nog een zekere rust en waardigheid tonen, is dit Millets hardste beeld van het boerenwerk. Critici noemden het destijds een aanklacht tegen de armoede op het platteland, iets wat Millet zelf altijd ontkende.
Negen werken uit onze collectie
De drie bekendste, chronologisch van zijn eerste grote succes tot zijn bekendste doek.
Het angelus (1857-59)
Nº 1
Het angelus (1857-59)
Twee boeren op de akker bij Barbizon, met gebogen hoofd en gevouwen handen, terwijl de avondklok het einde van de werkdag inluidt. Millet noemde het eerst Gebed voor de aardappeloogst en schilderde de kerktoren er pas later bij.
De Zaaier
Nº 2
De Zaaier
Een boer die met grote passen zaad over de akker strooit tegen een gloeiende avondlucht. Het werk waarmee Millet zich op de Salon van 1850-1851 vestigde als schilder van het boerenleven, in plaats van de portretten waarmee hij begon.
De man met de hak
Nº 3
De man met de hak
Een uitgeputte boer leunt op zijn hak in een dor, pas ontgonnen veld, geschilderd in 1862. Waar De Zaaier en Het Angelus nog een zekere rust tonen, is dit Millets hardste beeld van het boerenwerk: critici noemden het destijds een aanklacht.
Millet aan je muur
Millets aardetinten en de zachte, dichte verflagen waarmee hij avondlicht schildert, komen goed tot hun recht op geweven fluweel: de stof absorbeert het licht in plaats van het terug te kaatsen, dus een lamp spiegelt niet in het doek. Een doek in een frame hangt in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm.
Veelgestelde vragen
Wie was Jean-François Millet?
Jean-François Millet (1814-1875) was een Franse schilder, geboren in Gruchy in Normandië. Rond 1849 verhuisde hij naar het dorp Barbizon, waar hij tot zijn dood bleef wonen en samen met onder anderen Théodore Rousseau de Barbizon-school vormde. Hij werd bekend door boeren en landarbeiders te schilderen zoals ze waren: zwaar werkend, in eenvoudige taferelen van één of twee figuren op het veld.
Wat is er te zien op Het Angelus van Millet?
Twee boeren staan met gebogen hoofd stil op de akker bij Barbizon, hun handen gevouwen in gebed, terwijl in de verte een kerktoren vaag zichtbaar is. De avondklok (het angelus) kondigt het einde van de werkdag aan. Millet schilderde het tussen 1857 en 1859; het hangt nu in het Musée d’Orsay in Parijs.
Waarom wordt Het Angelus geassocieerd met Salvador Dalí?
Dalí was ervan overtuigd dat de twee figuren niet aan het bidden waren, maar aan het rouwen om een overleden kind, en liet het schilderij röntgen. Die foto toonde een donkere, rechthoekige vorm aan hun voeten die hij als een kistje interpreteerde. De meeste kunsthistorici hebben die lezing nooit overgenomen, maar ze verklaart waarom Dalí het werk in meerdere eigen schilderijen en een boek terug liet komen.
Hoeveel werken van Millet heeft Kunstdoekje?
Negen, waarvan Het Angelus, De Zaaier en De man met de hak de bekendste zijn. Allemaal op geweven fluweel, in zestien vaste maten van 45 × 70 tot 227 × 340 cm, voor hetzelfde frame.
Negen werken, allemaal voor hetzelfde frame.