Kennisbank · Schilderij
Hoe duur is De Nachtwacht?
De Nachtwacht is onverkoopbaar en heeft dus geen prijs. Het doek is eigendom van de stad Amsterdam, hangt in bruikleen in het Rijksmuseum en valt onder de Erfgoedwet. Rembrandt kreeg er in 1642 ongeveer 1600 gulden voor. Het dichtstbijzijnde ijkpunt van vandaag is De Vaandeldrager, in 2022 door de Nederlandse staat gekocht voor 175 miljoen euro.
Wat Rembrandt er zelf voor kreeg
De Nachtwacht was een opdracht van een schuttersgilde, de burgerwacht van Amsterdam. De achttien mannen die herkenbaar op het doek staan, betaalden er samen voor: gemiddeld ongeveer honderd gulden per persoon, bij elkaar zo'n 1600 gulden. Wie vooraan staat en goed in het licht valt, betaalde meer dan wie half achter een schouder verdwijnt. Voor Rembrandt was het een flink bedrag, maar geen uitzonderlijk honorarium voor een doek van bijna vier bij vierenhalve meter.
Wat het schilderij nu waard zou zijn, weet niemand, omdat het nooit op de markt komt. Het Rijksmuseum noemt geen verzekeringswaarde. Het enige harde bedrag uit onze tijd komt van een ander Rembrandt-doek: De Vaandeldrager ging in 2022 voor 175 miljoen euro naar de Nederlandse staat. De Nachtwacht is groter, beroemder en veel meer verweven met de Nederlandse geschiedenis, dus daar zou een veelvoud van gelden. Alleen: er is geen koper en geen verkoper.
Een doek dat kleiner werd gemaakt
In 1715 verhuisde het schilderij naar het stadhuis op de Dam, en daar paste het niet tussen twee deuren. De oplossing was destijds vanzelfsprekend: het doek werd aan alle vier de zijden bijgesneden. Links gingen twee schutters en een stuk brugleuning eraf, waardoor de compositie strakker en frontaler werd dan Rembrandt hem bedoeld had. In 2021 reconstrueerde het Rijksmuseum die weggesneden randen digitaal, met hulp van een zeventiende-eeuwse kopie van Gerrit Lundens die het volledige tafereel bewaarde.
Ook de naam klopt niet. Het schilderij heet officieel Officieren en andere schutters van wijk II in Amsterdam onder leiding van kapitein Frans Banninck Cocq. Pas toen eeuwen vernis het doek donker hadden gemaakt, ging het De Nachtwacht heten. Bij de reiniging in 1946 en 1947 bleek dat de schutters gewoon bij daglicht naar buiten komen.
Rembrandt aan je eigen muur
De originelen hangen in het Rijksmuseum. Wat je thuis wél kunt hangen is een print op doek, in het formaat dat bij jouw wand past. Bij een breed werk als De Nachtwacht helpt het om eerst te bepalen welk formaat op je muur past. Omdat elk doek in hetzelfde frame gaat, kun je later wisselen naar een ander werk uit de Hollandse Gouden Eeuw.
Zeven Rembrandts op doek
De Nachtwacht en zes werken eromheen, met per stuk de reden waarom juist dit doek is blijven hangen. Het volledige overzicht staat in de bekendste schilderijen van Rembrandt, en alle vierentwintig doeken vind je op zijn schilderspagina.
De Nachtwacht
v.a. € 159,95
Nº 1
De Nachtwacht
Het schutterstuk uit 1642 zelf, in de Eregalerij van het Rijksmuseum. Officieel heet het Officieren en andere schutters van wijk II in Amsterdam onder leiding van kapitein Frans Banninck Cocq.
De staalmeesters
v.a. € 159,95
Nº 2
De staalmeesters
Het andere grote groepsportret dat Rembrandt maakte, uit 1662, voor de keurmeesters van het lakengilde. Waar De Nachtwacht beweegt, kijkt dit gezelschap je juist stil aan.
De Anatomische Les van Dr. Nicolaes Tulp
v.a. € 159,95
Nº 3
De Anatomische Les van Dr. Nicolaes Tulp
Zijn doorbraak uit 1632, negen jaar vóór De Nachtwacht. Hiermee vestigde hij in Amsterdam zijn naam als portrettist van gezelschappen.
Bekijk De Anatomische Les van Dr. Nicolaes Tulp als kunstdoek
De Joodse bruid
v.a. € 159,95
Nº 4
De Joodse bruid
Laat werk, rond 1665, met verf die hij dik en bijna kneedbaar opbracht. Van Gogh zei erover dat hij tien jaar van zijn leven zou geven om er veertien dagen voor te mogen zitten.
De Vaandeldrager (1636)
v.a. € 159,95
Nº 5
De Vaandeldrager (1636)
In 2022 door de Nederlandse staat gekocht voor 175 miljoen euro, het hoogste bedrag ooit voor een Rembrandt. Dat maakt het het beste ijkpunt voor wat een Rembrandt vandaag waard is.
Zelfportret in de schaduw
v.a. € 159,95
Nº 6
Zelfportret in de schaduw
Rembrandt schilderde zichzelf zijn leven lang, van jonge honderd tot oude man. Dit zelfportret laat zien hoe hij licht gebruikte om een gezicht half achter te houden.
De storm op het meer van Galilea
v.a. € 159,95
Nº 7
De storm op het meer van Galilea
Zijn enige zeestuk, in 1990 gestolen uit het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston en nog altijd spoorloos. Op de plek in de zaal hangt de lege lijst.
Veelgestelde vragen
Hoe duur is De Nachtwacht?
De Nachtwacht heeft geen verkoopprijs. Het schilderij is eigendom van de stad Amsterdam, hangt in bruikleen in het Rijksmuseum en valt onder de Erfgoedwet, dus het kan niet verkocht worden. De enige bedragen die wel vaststaan: Rembrandt kreeg er in 1642 ongeveer 1600 gulden voor, opgebracht door de achttien geportretteerde schutters zelf, en in 2022 betaalde de Nederlandse staat 175 miljoen euro voor De Vaandeldrager. Dat laatste is het beste ijkpunt voor wat een Rembrandt van dit kaliber op de markt zou doen.
Hoe groot is De Nachtwacht?
Ongeveer 379 bij 453 centimeter, en daarmee het grootste schilderij van Rembrandt. Het was oorspronkelijk nog groter: in 1715 werd het doek aan alle vier de zijden bijgesneden om het in het stadhuis op de Dam tussen twee deuren te laten passen. Links verdwenen daarbij twee schuttersfiguren.
Waarom heet het De Nachtwacht?
Die naam is pas eeuwen later ontstaan, toen het schilderij door lagen vernis zo donker was geworden dat het een nachtscène leek. Rembrandt schilderde juist een dagtafereel: de schutters komen naar buiten in het licht. Bij de reiniging in 1946-1947 bleek hoe helder het oorspronkelijk was.
Wat is Operatie Nachtwacht?
Het onderzoeks- en restauratieproject dat het Rijksmuseum in 2019 startte, uitgevoerd in het volle zicht van bezoekers achter glas. Onderzoekers brachten het doek laag voor laag in kaart. In 2021 werden de in 1715 weggesneden randen digitaal gereconstrueerd, mede op basis van een zeventiende-eeuwse kopie van Gerrit Lundens.
Is De Nachtwacht ooit beschadigd?
Ja, drie keer. In 1911 en 1975 werd er met een mes op ingestoken, in 1990 gooide iemand zuur over het doek. Van de aanslag in 1975 zijn de sporen bij nauwkeurig kijken nog te zien; de restauratie duurde toen maanden.
Kan ik De Nachtwacht thuis ophangen?
Als kunstdoek wel. Bij Kunstdoekje print je De Nachtwacht op canvas, fluweel of decostof in het formaat dat op jouw muur past. Het doek gaat in hetzelfde frame als je andere doeken, dus je kunt later wisselen naar De staalmeesters of De Joodse bruid.