Kennisbank · Schilder
Dante Gabriel Rossetti
Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) was een Engelse dichter en schilder en medeoprichter van de Prerafaëlitische Broederschap. Zijn vroege werk is precies en verhalend, zijn latere werk bestaat vooral uit weelderige portretten van vrouwen met symbolische lading, geschilderd naar zijn muzen Elizabeth Siddal en Jane Morris. Bij Kunstdoekje vind je drieëndertig van zijn werken als wisselbaar kunstdoek voor hetzelfde frame.
Zoon van een Italiaanse balling
Dante Gabriel Rossetti werd in 1828 in Londen geboren als zoon van Gabriele Rossetti, een Italiaanse dichter en Dante-kenner die na een mislukte opstand tegen de Napolitaanse koning naar Engeland was gevlucht. Hij groeide op in een gezin vol literatuur: zijn broer William Michael werd criticus, zijn zus Christina een van de bekendste Engelse dichters van haar tijd. Zijn vader vernoemde hem naar Dante Alighieri, een naam die hij later zelf tot zijn kunstenaarsnaam maakte. Rossetti studeerde aan de Royal Academy Schools, vond het onderwijs daar star en verliet de opleiding voor een korte, informele leertijd bij de schilder Ford Madox Brown en later bij William Holman Hunt, met wie hij in 1848 de Prerafaëlitische Broederschap zou oprichten.
De Prerafaëlitische Broederschap
In september 1848 richtte Rossetti samen met Holman Hunt en John Everett Millais de Prerafaëlitische Broederschap op, een groepje kunstenaars van begin twintig dat genoeg had van de gevestigde Royal Academy. Die academie leerde schilders werken in de gladde, geïdealiseerde stijl die na Rafaël gemeengoed was geworden. De Broederschap wilde terug naar de periode daarvoor: naar heldere kleur, scherpe details en een directe studie van de natuur, zoals in de Italiaanse kunst van vóór 1500. Vandaar de naam. Hun eerste werken, gesigneerd met de geheime letters PRB, kregen bij de eerste tentoonstellingen felle kritiek in de pers, tot de invloedrijke criticus John Ruskin het voor de groep opnam. Van de drie oprichters bleef Rossetti het minst trouw aan het precieze, natuurgetrouwe schilderen. Zijn belangstelling lag van meet af aan bij literaire en symbolische onderwerpen, ontleend aan Dante, aan Arthur-legendes en aan middeleeuwse poëzie.
Van precisie naar dromerige vrouwenportretten
Rossetti's stijl veranderde ingrijpend na de eerste jaren van de Broederschap. Zijn vroege werk, zoals Ecce Ancilla Domini uit 1849-1850, is precies en ingetogen: een sober interieur, een schaars kleurenpalet en een figuur die eerder ongemakkelijk dan sierlijk poseert. Vanaf het eind van de jaren 1850 verschoof zijn werk naar iets heel anders: halffiguurportretten van vrouwen met vol, los haar, omringd door symbolische voorwerpen als spiegels, sieraden en bloemen. Verhaal maakte plaats voor stemming en suggestie. Rossetti stopte rond die tijd bovendien vrijwel met exposeren en verkocht zijn werk voortaan rechtstreeks aan een kleine kring vaste kopers, onder wie de Liverpoolse reder Frederick Leyland. Die verschuiving, van de precisie van de Broederschap naar een dromerige, sterk gestileerde vrouwenverbeelding, bepaalt het beeld dat de meeste mensen van Rossetti hebben en beïnvloedde later de Aesthetic Movement, met haar nadruk op schoonheid als doel op zich.
- ✓Weelderig, los haar. Zijn latere vrouwenportretten draaien vaak om vol, golvend haar dat een groot deel van het beeldvlak vult.
- ✓Symbolische attributen. Spiegels, granaatappels, klaprozen en duiven verwijzen naar mythologie, dood of verlangen.
- ✓Halffiguur zonder verhaal. Waar zijn vroege werk een scène met meerdere figuren vertelt, toont zijn latere werk vooral één vrouw, dicht op de huid.
- ✓Literaire bronnen. Dante Alighieri, Arthur-legendes en middeleeuwse poëzie leveren telkens de onderwerpen en titels.
Elizabeth Siddal en Jane Morris
Twee vrouwen domineren Rossetti's latere werk. Elizabeth Siddal werkte eerst als model, onder meer voor Millais' Ophelia, voordat ze Rossetti's leerling, model en in 1860 zijn vrouw werd. Ze was chronisch ziek en gebruikte laudanum tegen de pijn. Na een doodgeboren dochter in 1861 stierf ze in februari 1862 aan een overdosis van dat middel; de exacte omstandigheden bleven onduidelijk en het onderzoek sprak van een ongeluk. Rossetti begroef in zijn verdriet het enige handschrift van zijn ongepubliceerde gedichten bij haar in het graf, gewikkeld in haar haar. Zeven jaar later, in 1869, liet hij het graf alsnog openen om de gedichten terug te halen en uit te geven, een besluit waar hij later met tegenzin op terugkeek. Zijn tweede grote muze was Jane Morris, geboren Jane Burden en getrouwd met zijn vriend en zakenpartner William Morris. Vanaf eind jaren 1860 werd zij zijn belangrijkste model, onder meer voor Proserpina en Astarte Syriaca, in een periode waarin Rossetti en het echtpaar Morris zelfs samen het landhuis Kelmscott Manor huurden. Op latere leeftijd kreeg Rossetti last van paranoia en slapeloosheid. Hij ging het slaapmiddel chloraalhydraat gebruiken, raakte daaraan verslaafd en combineerde het met alcohol. Hij stierf in 1882.
Vier werken uit onze collectie
We hebben drieëndertig doeken van Rossetti, van zijn precieze vroege werk tot de dromerige portretten uit zijn latere jaren. Deze vier laten die ontwikkeling zien.
Ecce Ancilla Domini, de annunciatie
v.a. € 159,95
Een van de eerste werken die Rossetti met de Prerafaëlitische Broederschap exposeerde, in 1849-1850. Een sober wit interieur, een schaars kleurenpalet en een figuur die eerder ongemakkelijk dan sierlijk poseert: precisie boven alles.
Lady Lilith
v.a. € 159,95
Lilith, in de joodse legende de eerste vrouw van Adam, kamt hier haar goudblonde haar voor een spiegel. Klaprozen en rozen om haar heen staan voor verdoving en begeerte. Een van de eerste van zijn vrouwportretten zonder verhaal, alleen stemming.
Beata Beatrix
v.a. € 159,95
Geschilderd in de jaren na de dood van Elizabeth Siddal, als een eerbetoon vermomd als scène uit Dantes Vita Nuova. Een duif laat een klaproos in haar handen vallen: het symbool van de laudanum waaraan ze overleed.
Proserpina
v.a. € 159,95
Jane Morris hield model voor deze reeks: Proserpina, gevangen in de onderwereld, houdt de granaatappel vast die haar daar bindt. Rossetti schilderde er acht versies van, geen toeval bij een vrouw die tussen twee levens vast leek te zitten.
De andere negenentwintig, waaronder De dagdroom, Astarte Syriaca (figuurstudie), Regina Cordium (studie van Alexa Wilding) en Paolo en Francesca da Rimini, vind je op de kunstenaarspagina van Dante Gabriel Rossetti. Zoek je breder, dan kun je ook door andere portretten bladeren, waar zijn werk tussen dat van tijdgenoten staat.
Rossetti aan je muur
Rossetti's latere werk leunt op verzadigd rood, diepgroen en goudbruin, met veel textuur in haar en stof. Op fluweel krijgen die kleuren meer diepte, terwijl decostof een vlakker, rustiger beeld geeft. Omdat zijn vroege, precieze werk en zijn latere symbolische portretten zo van elkaar verschillen, past hij goed in een wisselframe: deze maand een vroege scène als Ecce Ancilla Domini, volgende maand een portret als Lady Lilith, in hetzelfde frame. Wie breder wil kijken naar kunst met eenzelfde gevoel voor droom en symboliek, vindt verwante schilders in ons overzicht van het symbolisme.
Veelgestelde vragen
Wie was Dante Gabriel Rossetti?
Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) was een Engelse dichter en schilder, zoon van een Italiaanse balling, en een van de oprichters van de Prerafaëlitische Broederschap. Zijn werk ontwikkelde zich van precieze, verhalende scènes naar dromerige portretten van vrouwen met een symbolische lading.
Wat was de Prerafaëlitische Broederschap?
De Prerafaëlitische Broederschap was een groep Engelse kunstenaars die Rossetti in 1848 samen met John Everett Millais en William Holman Hunt oprichtte. Ze keerden zich tegen de gladde stijl van de Royal Academy en zochten de heldere kleur en precisie van kunst van vóór Rafaël, vandaar de naam.
Wie waren Elizabeth Siddal en Jane Morris?
Elizabeth Siddal was Rossetti's model, leerling en vanaf 1860 zijn vrouw; ze stierf in 1862 aan een overdosis laudanum. Jane Morris, getrouwd met zijn vriend en zakenpartner William Morris, werd vanaf eind jaren 1860 zijn belangrijkste model, onder meer voor Proserpina en Astarte Syriaca.
Wat gebeurde er met de gedichten die Rossetti bij Siddal begroef?
Na Siddals dood in 1862 legde Rossetti het enige handschrift van zijn ongepubliceerde gedichten bij haar in het graf, gewikkeld in haar haar. In 1869 liet hij het graf openen om de gedichten alsnog terug te halen en uit te geven.
Welke werken van Dante Gabriel Rossetti kan ik bij Kunstdoekje vinden?
Drieëndertig doeken, van het vroege Ecce Ancilla Domini tot latere portretten als Lady Lilith, Beata Beatrix en Proserpina. Elk werk is een wisselbaar kunstdoek voor hetzelfde frame.