Kennisbank · Schilder
Amedeo Modigliani
Amedeo Modigliani (1884-1920) was een Italiaanse schilder die vanaf 1906 in Parijs werkte, bekend om langgerekte gezichten, lange halzen en amandelvormige ogen zonder pupil. Hij portretteerde vrienden en geliefden en schilderde een reeks liggende naakten. Bij Kunstdoekje vind je vierenvijftig van zijn werken als wisselbaar kunstdoek voor hetzelfde frame.
Van Livorno naar Montparnasse
Amedeo Modigliani werd in 1884 geboren in Livorno, in een Joodse koopmansfamilie die haar geld al voor zijn geboorte kwijtraakte. Als kind kreeg hij tyfus en later pleuritis en tuberculose, ziektes die hem zijn hele leven zouden blijven achtervolgen. Hij studeerde tekenen en schilderen in Florence en Venetië, en vertrok in 1906 naar Parijs. Daar woonde en werkte hij eerst in Montmartre en later in Montparnasse, tussen kunstenaars als Chaïm Soutine, Marc Chagall en de beeldhouwer Constantin Brancusi, die hem overhaalde om zich enkele jaren op beeldhouwwerk te richten in plaats van op schilderen. Geld had hij zelden. Hij betaalde de huur vaak met tekeningen en leefde van wat kunsthandelaren als Léopold Zborowski hem konden voorschieten.
De langgerekte vorm
Modigliani's stijl is direct herkenbaar: gezichten en lichamen worden uitgerekt tot een langwerpige, gestileerde vorm, met een lange hals en een klein, ovaal hoofd. De ogen zijn amandelvormig en vaak leeg of in één egale kleur geschilderd, zonder pupil of iris. Die vereenvoudiging komt voor een deel uit zijn beeldhouwwerk, waarin hij de vlakke, geometrische vormen van Afrikaanse maskers verwerkte, en voor een deel uit zijn kennis van de Italiaanse schilderkunst, met name de langgerekte figuren van Cranach en de Sienese school. Zijn portretten gaan zelden over een exacte gelijkenis; ze gaan over houding, lijn en een herkenbare, persoonlijke stijl die je in bijna elk werk terugvindt. Wie meer wil weten over het genre waarin hij werkte, leest verder in ons overzicht van portretkunst.
- ✓Langgerekte vormen. Gezichten, halzen en lichamen worden uitgerekt tot een gestileerde, langwerpige vorm.
- ✓Amandelvormige ogen. Vaak leeg of in één egale kleur geschilderd, zonder pupil of iris.
- ✓Invloed van maskers en renaissance. Afrikaanse maskers en Italiaanse portretten, onder meer van Cranach en de Sienese school, klinken door in de vormentaal.
- ✓Portretten uit eigen kring. Vrienden, geliefden en kunstenaars uit Montparnasse, zelden een opdracht van buitenaf.
Het schandaal van 1917
In december 1917 kreeg Modigliani zijn enige solotentoonstelling, georganiseerd door zijn kunsthandelaar Léopold Zborowski in een galerie aan de Rue Taitbout in Parijs. In de etalage hing een reeks liggende naakten, direct zichtbaar vanaf de straat. De politie vond het aanstootgevend en liet de expositie nog dezelfde dag sluiten. Die naakten, waaronder Liggend naakt, worden inmiddels tot zijn bekendste werk gerekend en behoren tot de duurst verhandelde schilderijen die ooit zijn geveild. Tijdens zijn leven bracht de tentoonstelling hem vooral schade: weinig verkoop en een reputatie die hem niet hielp in een stad waar armoede toch al zijn vaste metgezel was.
Jeanne Hébuterne en het einde
In 1917 ontmoette Modigliani de negentienjarige kunstenares Jeanne Hébuterne, die zijn partner werd en die hij herhaaldelijk portretteerde: rustig, met samengevouwen handen of een lange hals die de rest van het doek vult. Ze kregen een dochter, en Jeanne was zwanger van hun tweede kind toen Modigliani's gezondheid instortte. Jarenlange armoede, alcohol en onbehandelde tuberculose braken hem op. Hij overleed op 24 januari 1920 in een ziekenhuis in Parijs, vijfendertig jaar oud. Jeanne Hébuterne pleegde de dag na zijn dood zelfmoord door van het balkon van het huis van haar ouders te springen. Pas kort na zijn dood begon zijn werk de prijzen op te brengen die hem tijdens zijn leven nooit gegund waren.
Vier werken uit onze collectie
We hebben vierenvijftig doeken van Modigliani, van liggende naakten tot portretten van vrienden en geliefden. Deze vier geven een goed beeld van de breedte van zijn werk.
Liggend naakt
v.a. € 159,95
Een van de liggende naakten waarmee Modigliani in 1917 voor ophef zorgde. Warme oker- en roodtinten, een lichaam dat de rand van het doek raakt, en de gladde, gestrekte vormen die zijn werk direct herkenbaar maken.
Portret van Jeanne Hébuterne
v.a. € 159,95
Zijn partner, meermaals geportretteerd in de laatste jaren van zijn leven. De lange hals en amandelvormige ogen zonder pupil, in de rustige, ingehouden houding die zijn portretten van haar kenmerkt.
Chaïm Soutine
v.a. € 159,95
Portret van een bevriende schilder uit de kring rond Montparnasse. Modigliani portretteerde vooral mensen uit zijn eigen omgeving, geen opdrachtgevers met naam en aanzien.
Léopold Zborowski
v.a. € 159,95
Zborowski was zijn kunsthandelaar en een van de weinigen die tijdens zijn leven in zijn werk geloofden. Dit portret toont de man die de solotentoonstelling van 1917 organiseerde.
De andere vijftig, waaronder Portret van Jeanne Hébuterne, zittend, Madame Kisling, Portret van Diego Rivera en Buste van een jong meisje, Mademoiselle Marthe, vind je op de kunstenaarspagina van Amedeo Modigliani. Zoek je breder, dan kun je ook door andere portretten bladeren, waar zijn werk tussen dat van tijdgenoten staat.
Modigliani aan je muur
Modigliani's palet is warm en ingetogen: oker, roodbruin en dieprood, met weinig felle kleur. Op fluweel krijgen die okertinten meer diepte, terwijl decostof een vlakker, rustiger beeld geeft. Omdat zijn portretten en naakten qua stijl dicht bij elkaar liggen, zijn ze eenvoudig te combineren in een wisselframe: hang deze maand een portret van Jeanne Hébuterne, volgende maand een naakt, in hetzelfde frame.
Veelgestelde vragen
Wie was Amedeo Modigliani?
Amedeo Modigliani (1884-1920) was een Italiaanse schilder en beeldhouwer die vanaf 1906 in Parijs woonde en werkte, eerst in Montmartre en later in Montparnasse. Hij schilderde vooral portretten en een reeks liggende naakten, en stierf op 35-jarige leeftijd aan de gevolgen van tuberculose.
Waarom hebben zijn portretten vaak lege ogen?
Modigliani liet de ogen regelmatig leeg of vulde ze met één egale kleur, zonder pupil of iris. Dat past bij zijn algemene stijl van vereenvoudiging: hij ging het niet om een exacte gelijkenis, maar om vorm, houding en de langgerekte lijn van het gezicht.
Wat gebeurde er bij zijn tentoonstelling in 1917?
Zijn enige solotentoonstelling, georganiseerd door kunsthandelaar Léopold Zborowski, toonde onder meer een reeks liggende naakten in de etalage van de galerie. De politie vond dat aanstootgevend en liet de expositie dezelfde dag nog sluiten.
Wie was Jeanne Hébuterne?
Jeanne Hébuterne was kunstenares en de partner van Modigliani vanaf 1917. Hij portretteerde haar herhaaldelijk. Ze was hoogzwanger van hun tweede kind toen Modigliani in januari 1920 overleed, en pleegde een dag later zelfmoord.
Welke werken van Amedeo Modigliani kan ik bij Kunstdoekje vinden?
Vierenvijftig doeken, van liggende naakten tot portretten van Jeanne Hébuterne, bevriende kunstenaars als Chaïm Soutine en kunsthandelaar Léopold Zborowski. Elk werk is een wisselbaar kunstdoek voor hetzelfde frame.